Төле би - Өнертану - Реферат - РК - Казахстан - курсовой
Курсовые, дипломные, контрольные, отчеты по практике, рефераты, эссе
для Казахстана и стран СНГ
 

Төле би

Төле би (1663-1756) – қазақ халқының бірлігін нығайтуға зор үлес қосқан атақты үш бидің бірі, мемлекет қайраткері.
Қазіргі Жамбыл облысының Шу өңіріндегі Жайсаң жайлауында туған. Ұлы жүздегі Дулат тайпасының жаныс руынан шыққан. Әкесі Әлібек момындығы үшін ағайындары арасында «қарашоғыр» атанғанымен, өзіндік беделі бар би болған. Бала күннен жас Төле әкесіне ере жүріп ел көріп, жұрт танған, қазақ халқының ақындық-шешендік өнерінен тәлім алған. Он бес жасынан ел билігіне араласып, ақыл-парасаттылығы, әділ шешімі, шешендік өнерімен көзге түскен. Төле би Қаз дауысты Қазыбек, Әйтеке билермен бірге Тәукені хан етіп сайлауға, үш жүздің ұлыстарын бір ортаққа бағындыруға, сөйтіп, бірегей қазақ хандығын нығайтуға, жоңғар шапқыншылығына қарсы бауырлас қазақ, қарақалпақ және өзбек халықтарының жауынгерлік одағын құруға бағытталған шараларды жүзеге асыруға қатынасқан. Тәуке хан Төле биді ұлы жүздің бас биі еткен.
Төле би ішкі және сыртқы саясатта сара бағыт ұстанған. Хандық пен мемлекет тұтастығын, тәуелсіздігін діттеп, жаугершілікте дұшпан қолында қалған қалалар мен жерлерді қайтаруға күш салған. 1734 жылы Ресей патшасы Анна Ивановнаға және 1749 жылы Орынбор губернаторы И.Неплюевке хат жолдап, бодандықты қабылдауға ризашылық танытқан. Бұл сол тарихи кезеңде шарасыздан жасалған қадам болатын. Ол жоңғар шапқыншылығынан титықтаған халықтың жағдайын жақсартуды бірінші кезекке қойған. 1748 жылы орыс сауда керуені тоналғанда, бұған кінәлі Қойгелді батырды билер алқасына шақыртып, оған бұл шығынды жұрт көзінше төлеттірген. 1748 жылы Әбілқайыр хан қаза тапқанда оның баласы Ералы сұлтан әкесінің құнын даулап Төле биге шағымданады.
Төле би Ташкенттегі Шайқантәуір зиратына жерленген. Қабірі Бабырдың нағашы атасы Жүніс хан мазарының қасында. Төле би қабіріне кесене салынған. Ғибратты ғұмыр кешкен бидің жарқын бейнесіне көптеген ақын мен жыраулар оралып, оның даналығын шығармаларына арқау етіп отырған. Өткен дәуірлерде А.Левшин, П.Маковецкий, Л.Баллюзек секілді, т.б. орыс зерттеушілері өз еңбектерінде Төле би есіміне ілтипат білдіріп, құрмет тұта атап өткен. Әр кезде Мәшһүр Жүсіп Көпеев, Шәкерім Құдайбердіұлы, С.Сейфуллин, М.Әуезов, Б.Адамбаев, Н.Төреқұлов, т.б. Төле биге байланысты әр тараптағы зерттеулері мен ой-қорытындыларын жариялаған.
Популярные работы
1. Структура кредитной системы Республики Казахстан и роль банка в стабилизации экономики
2. Ұсынылатын әдебиеттер
3. Бастауыш сыныпта патриоттық тәрбие берудің ұйымдастыру формалары
4. Нарық жағдайында кәсіпорында еңбек ақыны төлеуді басқару
5. Бизнес жоспар «Ақсай нан» кондитерлік өнім орталығы
6. Шағын және орта бизнес
7. Жеңіл автомобильдің құрама күш қондырғысын құрастыру және басқару жүйесі
8. Тәуекел хан (1582-1598 ж.ж. билік құрған)
9. Предпринимательство, дело и бизнес. Становление малого и среднего бизнеса в Казахстане. Оценка бизнеса на основе экономического анализа и дохода
10. Туризм саласындағы бәсекелестік және Робинзон фирмасының стратегиясы курстық
11. Структура кредитной системы Республики Казахстан и роль банка в стабилизации экономики
12. Избирательная система. Понятие, источники и принципы гражданского права
13. Қазақстан Республикасының әлеуметтік салымдары және зейнетақы төлемдерін есепке алудың ақпараттық жүйесін тұрғызу
14. Табиғи орта жағдайының экологиялық мониторингісі
15. Дебиторлық берешектердің есебі мен аудиті
16. Бизнесті бағалауда кіріс тәсілі
17. Бала құқықтары жөніндегі халықаралық құжаттар идеяларының тəрбие мазмұнында ескерілуі
18. Қаржы нарығы және қор биржасы
19. Философиялық антропологияның негіздері адамның табиғаты және мәні
20. Биосфера
21. Бизнесті (кәсіпорын) бағалауда салыстырмалы (нарықтық) тәсілді қолдану ерекшеліктері мен мазмұны
22. Қазақстан Республикасының Сот билігі т.б. органдары
23. Этика международного бизнеса. Технология международных инвестиций
24. Анализ кредиторской задолженности. Анализ дебиторской задолженности. Методика межхозяйственного сравнительного анализа
25. Признание и оценка дебиторской задолженности. Учет ТМЗ на складе и в бухгалтерии. Учет расчетов с поставщиками и подрядчиками. Задача
26. Учёт дебиторской задолженности
27. Салық инспекциясында заңды тұлғада салық төлемдерін қабылдау ақпараттық жүйесі
28. Мемлекет және билік
29. Ақтөбе қаласы бойынша салық және басқа да міндетті төлемдердің бюджетке түсуін талдаудың ақпараттық жүйесін тұрғызу
30. Фондовая биржа
31. Казакстаннын кор биржасы
32. Тәрбие және жеке тұлғаны әлеуметтендіру
33. Қазақстан Республикасының жер үсті және су экожүйелерінің био әртүрлілігі
34. Совокупный годовой доход и его состав. Объекты и субъекты индивидуального подоходного налога. Содержание земельного налога. Специальный налоговый режим для малого бизнеса
35. Ақсай нан комбинаты
36. Тәрбиенің жалпы заңдылықтары мен принциптері
37. Рынок ценных бумаг и фондовая биржа
38. Биосфера мен биота эволюцияларының механизмдері, факторлары мен триггерлері
39. Деловое планирование (составление бизнес-плана) как самостоятельный вид планирования. Классификация внутрифирменного планирования (по степени неопределенности, во временной ориентации идей планирования, по горизонту планирования, по типу целей)
40. Кәсіби борыш және абырой